+

هنرِ آینده پژوهی یا آینده پژوهیِ هنر

۱۶ آذر ۱۳۹۶

هنرِ آینده پژوهی یا آینده پژوهیِ هنر؟!

این سوالی است که وقتی سوار بر تاکسی به سمت دانشگاه هنر اصفهان در حال حرکت بودم از خودم می پرسیدم. قرار بود یک نشست کوچک باشد با برخی دانشجویان دکتری این دانشگاه تا بیشتر با آنچه آینده پژوهی است و آنچه آینده پژوهی نیست، آشنا شوند. هر چند تمایل من این بود که بگویم هنر چه جایگاه رفیعی در آینده پژوهی دارد، اما خواست دانشجویان بیشتر این بود که آینده پژوهی چه کمکی به آنها و اگر بخواهم دقیق تر بگویم چه کمکی به تدوین رساله های آنها می تواند بکند. من خواست آنها را اجابت کرده و در زمان کم، تلاشم را کردم تا حداقل کمی فضای ذهنی آنها در مورد آینده پژوهی روشن تر شود.

اما این سوال برای من ماند که واقعا کدام یک از این دو حوزه نیاز بیشتری به آن یکی دارد؟ آنچه در ادامه می خوانید نتیجه ی اندیشه من و تلاشم برای پاسخ به این سوال است.

از نظر من آینده پژوهی نه یک رشته ی علمی و دانشگاهی است (که خودش هم از این برچسب گریزان است)، و نه یک گفتمان در خدمت یک طرز تفکر خاص. آینده پژوهی از نظر من یک جنبش است. آینده پژوهی یک حرکت اجتماعی است. یک جوشش بی طبقه که باید بر محور پرورش چهار مهارت آینده ساز یعنی خلاقیت، ارتباطات، همکاری و تفکر انتقادی شکل گرفته و مانند یک ویروس مسری همه گیر شود.

اما یک جنبش اجتماعی به چه چیزی نیاز دارد؟ یا بهتر بپرسم، اساسا یک جنبش برای آنکه اجتماعی شود به چه چیزی نیاز دارد؟

جواب هنر است. این تنها هنر است که بهتر از هر ساحت دیگری می تواند در خدمت یک جنبش اجتماعی قرار گیرد. بنابراین جواب سوال از نظر من این است که آینده پژوهی بسیار بیشتر به هنر نیازمند است.

هنر در خدمت آینده پژوهی

 

متاسفانه در کشور ما بر خلاف بسیاری از رشته های آکادمیک دیگر مخصوصا در حوزه علوم انسانی و اجتماعی که ابتدا بیرون از دیوارهای دانشگاه رشد کرده و ریشه دواندند و بعد به دانشگاه راه یافتند، آینده پژوهی دقیقا در دل دانشگاه شکل گرفت و از همان ابتدا به عنوان محصولی دانشگاهی به جامعه عرضه شد و درست به همین سبب است که اینچنین در این رشته روش زده ایم و هر کسی که با آن اندک آشنایی پیدا می کند، سراسیمه می رود سراغ سناریو. چرا؟ چون دغدغه دانشگاه های ما حل مسائل آن بیرون نیست، تولید مقاله است و چه چیزی برای تولید مقاله مهمتر از روش، آن هم روش های کمتر به کار برده شده.

ما به هنر نیاز داریم. آینده پژوهی برای خود آینده پژوهی می گوید این چیزی که الان رشته است حتی اگر بخواهد همین رشته باقی بماند، باید لاجرم سرش را از لاک رشتگی خود بیرون کند و به مسائل آن بیرون یعنی مسائل مهم جامعه بپردازد. چرا جوانان نا امیداند؟ چطور می توان روح امید و خوش بینی را در کالبد جامعه دمید؟ چرا ما با آینده بیگانه ایم؟ چرا تصاویر ما از آینده سفید و امیدوارکننده نیستند؟ چرا جونان در ساخت آینده ی بهتر احساس ناتوانی می کنند؟

یک تابلوی نقاشی، یک سرود، یک فیلم یا حتی یه بیت شعر می تواند بیشتر از هر ابزار دیگری مردم را در رفتن به سمت یک آینده ی مطلوب ترغیب کند. بنابراین هم اهل هنر ما باید به این مسئله پی ببرند که نقش بی بدیلی در آشتی دادن مردم با آینده دارند و باید نگاه های معطوف به آینده را جایگزین پرداختن به نوستالژی ها و عتیقه های خاک خورده ی تاریخ کنند، هم آینده پژوهان باید روش زدگی را کنار گذارده و هنر بیاموزند.

این مسائل و شبیه به آن یعنی آینده پژوهی هنر را به خدمت گرفته و از آن برای ساخت آینده بهتر استفاده کند. از من به عنوان یک آینده پژوه اگر بپرسند که اگر بخواهی آینده پژوه خوبی بشوی چه می کنی؟ می گویم به هنر خواهم پرداخت.

یک دیدگاه برای “هنرِ آینده پژوهی یا آینده پژوهیِ هنر”

  1. Adib گفت:

    عالی مثل همیشه

دیدگاه‌تان را ارسال کنید ...


logo-samandehi تایید