امروز۹ خرداد ۱۳۹۹
زنوبات

زنوبات ؛ موجود زنده قابل برنامه‌ریزی

دانشمندان اولین موجود همواره زنده برنامه پذیر را خلق کردند، موجودی که  نه ربات است و نه جانور؛ موجودی به نام زنوبات.
فناوری آینده

ترکیبی شایان ذکر از هوش مصنوعی (AI) و زیست‌شناسی، اولین “روبات‌های زنده” جهان را تولید کرده است. به تازگی یک گروه پژوهشی در زمینه روباتیک، دستورالعمل ساخت شکل جدیدی از زندگی متشکل از سلول‌های بنیادی به نام زنوبات ( xenobots ) را منتشر کردند. اصطلاح xeno از سلول‌های قورباغه‌ای که در ساخت این محصول استفاده شده اقتباس گردیده است. (Xenopus laevis)

یکی از پژوهشگران در این مورد می‌گوید:

این مخلوق  “چیزی ما بین یک روبات سنتی و یک گونه شناخته شده از حیوانات” نیست ، بلکه رسته‌ای جدید تحت عنوان ” موجود زنده قابل برنامه‌ریزی” است.

زنوبات ها با طولی کمتر از ۱ میلی‌متر متشکل از ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ سلول زنده هستند. آنها اشکال ساده و متنوعی دارند، مثلا برخی از آنان دارای “پاهای جمع شده” هستند. زنوبات‌ها می‌توانند در جهت‌های خطی یا دایره‌ای حرکت کنند و یا برای کار گروهی به یکدیگر پیوسته و اشیاء کوچک را جابجا کنند. آنها می‌توانند با استفاده از انرژی سلولی خود تا ۱۰ روز عمر کنند. گرچه این “زیست‌توده‌های قابل تنظیم” می‌توانند سلامت انسان، حیوان و محیط زیست را به شدت بهبود بخشند، اما باعث افزایش نگرانی‌های قانونی و اخلاقی  نیز گردیده اند.

موجود جدید عجیب غریب
آینده پژوهی

پس از آزمودن هزاران طرح تصادفی ساخته شده از سلول‌های زنده ساده‌ای که قادر به انجام وظایف خاصی هستند توسط ابرکامپیوترها زنوبات‌ها ساخته شده اند. این کامپیوتر با یک الگوریتم تکاملی هوش مصنوعی، برنامه‌ریزی شده تا پیش‌بینی کند کدام موجود، عملکرد مفیدی مانند حرکت به سمت هدفی خاص را انجام می‌دهد. پس از انتخاب امیدوارکننده‌ترین طرح‌ها، دانشمندان تلاش کردند تا مدل‌های مجازی را با پوست قورباغه یا سلول‌های قلبی که به صورت دستی با استفاده از ابزارهای میکروسکوپی پیوند داده شده بود، تکثیرکنند. در این مدل‌ها، سلول‌های قلب منقبض و منبسط گردیده و باعث حرکت موجود زنده می‌شدند.

زنوبات و قورباغه

زنوباتها

خلق زنوبات ها اقدامی پیشگامانه است. علی‌رغم این‌که از آن‌ها به عنوان “روبات‌های زنده قابل برنامه‌ریزی” یاد می‌شود، آنها در واقع کاملاً ارگانیک بوده و از بافت زنده ساخته شده‌اند. اصطلاح ربات به این دلیل است که می‌توان آنها را در فرم‌ها و شکل‌های مختلف برای اهداف خاصی که به طور ناخواسته به دنبال آن هستند پیکربندی و برنامه‌ریزی کرد. زنوبات‌ها هم‌چنین قادرند بعد از آسیب دیدن، خود را ترمیم کنند.

برنامه‌های احتمالی
آینده پژوهی

احتمالا زنوبات‌ها ارزش زیادی پیدا خواهند کرد. به گمان برخی از افراد، می‌توان از آنها برای جمع‌آوری پلاستیک‌های بسیار ریز در اقیانوس‌های آلوده و یا  برای دفع سموم یا مواد رادیواکتیو در مناطق پرخطر دارای محدودیت استفاده کرد. زنوبات‌های ظریف طراحی شده به شکل کیسه نیز ممکن است قادر به حمل دارو در بدن انسان باشند. در نسخه‌های آتی آنها میتوانند از سلول‌های خود بیمار در جهت ترمیم بافت یا معالجه سرطان ساخته شوند. زیست‌تخریب‌پذیر بودن زنوبات‌ها، تکنولوژی‌های پلاستیکی و فلزی را مغلوب خواهد کرد.

توسعه آینده روبات‌های زیستی، موجب تقویت درک ما از سیستم‌های زنده و روباتیک می‌گردد. زندگی بسیار پیچیده است، بنابراین دستکاری موجودات زنده می‌تواند برخی از اسرار زندگی را فاش کرده وموجب افزایش بهره‌برداری ما از هوش مصنوعی گردد.

مسائل اخلاقی و قانونی
آینده پژوهی

زنوبات ها به همان طریقی که می‌توانند به درمان هدفمند سرطان کمک کنند، می‌توانند در جهت اهداف بد نیز مورد سوء استفاده قرار گیرند.همانگونه که پیش‌تر اشاره شد آن‌ها میتوانند نگرانی‌های قانونی و اخلاقی برای ما ایجاد کنند.

برخی استدلال می‌کنند که ساختن موجودات زنده به صورت مصنوعی بر خلاف اصول طبیعت است و خیره‌سری و یا دخالت کردن در کار خداست. نگرانی بعدی‌، استفاده ناخواسته یا مخرب از این تکنولوژی مانند موارد مشاهده شده در به کارگیری فناوری‌هایی مانند فیزیک هسته‌ای، شیمی، زیست‌شناسی و هوش مصنوعی است.

به عنوان مثال، زنوبات‌ها ممکن است برای اهداف بیولوژیکی خصومت‌آمیزی که طبق قوانین بین‌المللی ممنوع است، مورد استفاده قرار گیرند. زنوبات‌های ارتقا یافته آینده، علی‌الخصوص آن‌هایی که می‌توانند زندگی طولانی‌تر وامکان تولید مثل داشته باشند، به صورت بالقوه می‌توانند خودخواهانه عمل کرده واز گونه‌های دیگر پیشی بگیرند.

آن‌ها ممکن است برای انجام کارهای پیچیده، نیاز به سیستم‌های حسی و عصبی داشته باشند که آنها را قادر به درک سازد. یک موجود  برنامه‌ریزی شده درک کننده، سؤالات اخلاقی دیگری را مطرح می‌کند. سال گذشته، احیای مغز تجزیه شده یک خوک نگرانی‌هایی را در مورد سایر گونه‌ها ایجاد کرد.

مدیریت ریسک‌ها
آینده پژوهی

سازندگان زنوبات‌ها به خوبی از لزوم بحث اخلاقی در مورد آنها آگاهند. رسوایی سال ۲۰۱۸ در استفاده از (CRISPR) (که اجازه اصلاح ژن‌ها در یک ارگان زنده را صادر می‌کند) درس آموزنده‌ای ارائه داد . با اینکه هدف از این آزمایش، کاهش استعداد ابتلا به ایدز در دوقلوهای دختر بود، اما خطرات ناشی از آن موجب نگرانی اخلاقی شد و دانشمند مورد نظر نیز در زندان به سر می‌برد. هنگامی که CRISPR به طور گسترده‌ای در دسترس قرار گرفت، برخی از متخصصان خواستار توقف اصلاح ویرایش ژنوم وراثتی شدند.

برخی دیگر اظهار داشتند که مزایای این کار از خطرات آن بیشتر بوده است. در حالی که هر فناوری جدید می‌بایست بی‌طرفانه و براساس قابلیت‌های آن بررسی شود، ایجاد زنوبات‌ها سؤالات مهمی را ایجاد می‌کند:

  1. آیا با عدم کنترل درست، آنان کلید کشتار زیستی را در دست خواهند داشت؟
  2. چه کسی تصمیم گیرنده است؟ چه کسی می‌تواند به آنها دسترسی داشته باشد و آنها را کنترل کند؟
  3. اگر ساختن زنوبات‌های خانگی امکان‌پذیر شود، چه اتفاقی می‌افتد؟ آیا تا زمانی که چارچوب‌های نظارتی برقرار شود باید یک مهلت قانونی وجود داشته باشد؟ چه اندازه مقررات ضروری است؟

دروس آموخته از پیشرفت سایر حوزه‌های علمی در گذشته می‌تواند ضمن بهره بردن از مزایای احتمالی، به مدیریت خطرات آینده کمک کند.

مسیر طولانی اکنون، مسیر طولانی پیش رو
آینده پژوهی

ایجاد زنوبات ها، دارای پیشینه‌های مختلف بیولوژیکی و روباتیکی است. مهندسی ژنتیک بر روی موش‌هایی اصلاح ژنتیکی انجام داده است که در نور اشعه ماوراء بنفش به فلورسنت  تبدیل می ‌شوند. میکروب‌های طراح  قادر به تولید دارو و مواد غذایی ای هستند که در نهایت جای محصولات حیوانی و کشاورزی را خواهند گرفت. در سال ۲۰۱۲، دانشمندان یک عروس دریایی ساختگی به نام  medusoid از سلولهای موش ایجاد کردند. رباتیک نیز در حال شکوفایی است. نانوبات ها می‌توانند سطح قند خون افراد را کنترل کرده و شریان‌های مسدود شده را باز کنند. روبات‌ها می توانند با چیزهای زنده ترکیب شوند، مانند زمانی که مهندسین و زیست‌شناسان ربات سفره‌ماهی را که با سلول‌های فعال نوری کار می‌کند ساختند.

مطمئناً در سال‌های آینده ما شاهد نوآوری‌های بیشتری مانند زنوبات‌ها که در عین شگفتی آفرینی نگران‌کننده نیز هستند خواهیم بود و در آن زمان آنچه اهمیت دارد این است که ما هم چنان روشنفکر و منتقد بمانیم.

اشتراک‌گذاری

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code