امروز۱۱ خرداد ۱۴۰۳
آیند‌ه‌نگاری مشارکتی

آیند‌ه‌نگاری مشارکتی

برای کسانی که تجربه آینده‌نگاری دارند، مفهوم آینده‌نگاری مشارکتی کمی گنگ به نظر می‌رسد. نه به این لحاظ که آینده‌نگاری مشارکتی شدنی نیست، بلکه از این منظر که مگر آینده‌نگاری غیرمشارکتی هم داریم؟

وقتی مثلث آینده نگاری را می‌بینیم به وضوح یکی از ارکان سه گانه‌ی آن مشارکت است. در واقع آینده‌نگاری بدون مشارکت شدنی نیست، چون دیدن آینده کار یک نفر یا یک گروه اندک نیست. آینده مفهومی پیچیده، رشدیابنده و غیرخطی است، پس برای دیدن آینده به هزاران چشم نیاز داریم که هر کدام از ظن خود آینده را ببینید. آینده‌نگار اینجا وظیفه دارد هزاران تصویر که از منظر چشم‌ها و نگاه‌های مختلف به آینده ایجاد شده است را در کنار هم قرار دهد تا تصویری واضح‌تر از آینده ایجاد کند. من همیشه از شکل زیر برای رساندن منظورم در این مورد استفاده می‌کنم.

|| هم باید چشم‌ها را شست و جور دیگر دید و هم باید با چشم‌های دیگر دید.

 اما آینده‌نگاری مشارکتی (collaborative foresight) معنای ویژه‌ای دارد که در ادامه می‌خواهم به آن بپردازم.

وقتی در یک شرکت کار آینده‌نگاری انجام می‌دهید، با محدودیت‌هایی در اجرا و به خصوص درگیر کردن افراد مختلف در فرایند آینده‌نگاری مواجه خواهید شد. در اینجا شما باید بتوانید به هر طریقی که شده سطح قابل قبولی از مشارکت افراد مختلف را جلب کنید. افرادی از رده‌های مختلف سازمان و افرادی از خارج از سازمان. اما این کار به همین راحتی نیست. تجربه من در کارهای آینده‌نگاری نشان داده است که مشکل‌ترین قسمت همین ایجاد مشارکت است.

به زبان ساده آینده‌نگاری مشارکتی (collaborative foresight) به فرآیندی گفته می‌شود که افراد زیادی در یک سازمان و شرکت، در فرآیند آینده‌نگاری شرکت مشارکت می‌کنند. در آینده‌نگاری مشارکتی پیش می‌آید که صد‌‌ها و یا حتی هزاران کارمند یک شرکت در جست‌و‌جوی یک سیگنال ضعیف (weak signal) و یا روند‌های نوظهور (emerging trends) باشند. این افراد نقطه نظرات خود در مورد روند‌ها و سیگنال‌های آینده را با یکدیگر به اشتراک گذاشته و در مورد آن‌ها با یکدیگر بحث می‌کنند. نکته‌ی جالب این فرآیند این است؛ از بین چند صد نفر و یا چند هزار نفری که در این فرآیند شرکت می‌کنند، شاید تعداد انگشت‌ شماری از آن‌ها برای آینده‌نگاری آموزش دیده باشند. این افراد در کنار شغل اصلی خود که می‌تواند برای مثال قسمت فروش و یا تعمیرات یک شرکت باشد، برای دیدن آینده و به اشتراک گذاری دانش و نظرگاه‌های خود از آینده تشویق می‌شوند.  

دخیل کردن افراد بیشتری در فرآیند آینده‌نگاری، می‌تواند مزایای بالقوه زیادی داشته باشد. وقتی که افرادی از تخصص‌های مختلف و دیدگاه‌های مختلف در فرآیند آینده‌نگاری مشارکت داشته باشند، نقطه‌ نظر‌های متفاوت و نظرات گوناگونی در آینده‌نگاری وجود خواهد داشت و می‌تواند منجر به خروجی بهتر فرآیند آینده‌نگاری شود. با زیاد شدن دیدگاه‌ها و نظرات، تصویر و مفهومی جامع‌تر از تغییرات پیرامون محیط خواهید داشت.  یکی از مزایای کمتر شناخته شده آینده‌نگاری اشتراکی، افزایش احتمال استفاده افراد از بینش به دست آمده از فرآیند آینده‌نگاری در برنامه ریزی و تصمیم‌گیری شخصی آن‌ها است. با پذیرش همکاری در فرآیند آینده‌نگاری، می‌توانید علاقه به موضوعات آینده در شرکت خود را افزایش دهید و اطمینان حاصل کنید که بینش‌های به‌دست‌آمده از کار آینده‌نگاری شما به خوبی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بنابراین پیشنهاد من این است که علاوه بر یک تیم متمرکز برای انجام آینده نگاری در شرکت و یا سازمان خود که توسط یک آینده پژوه رهبری می‌شود، مدل‌هایی را توسعه دهید که منجر به مشارکت همه‌ی ارکان سازمان در تمام سطوح شود. مثلا ایجاد یک پلتفرم اشتراک دانش آینده یا بازی‌وارسازی روش‌هایی هستند که تجربه من در استفاده از آن‌ها فوق العاده بود.

اما شروط مهم زیر را هم فراموش نکنید:

تجربه‌های آینده نگاری شرکتی من در شرکت فولاد مبارکه، شرکت برق منطقه‌ای یزد، شرکت گاز استان اصفهان، هلدینگ پرشیا فلز، بانک رفاه و چندین شرکت بزرگ و کوچک دیگر همواره شیرین و آموزنده بوده‌اند، اما مطمئن هستم که در تجربه‌های بعدی باز باید منتظر یادگیری چیزهای جدید باشم، لذا اجازه می‌خواهم که این جمله را بگویم:

آینده پژوهم؛ پس هستم.

اشتراک‌گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *