رویای دیروز، واقعیت امروز

رویای دیروز، واقعیت امروز

مطالعه شیوه‌ای که گذشتگان به آینده می‌نگریستند و این‌که چگونه این دیدگاه به پروژه‌های امروز ارتباط پیدا می‌کند، یک موضوع جذاب برای آینده پژوهان است. هر چند در ابتدا این مسئله یک مطالعه تاریخی به نظر می‌رسد، اما دانستن اینکه تصور گذشتگان از آینده چگونه به وقوع پیوسته، جذاب است. به طور معمول، مشکلات پیچیده آن زمان، با فن‌آوری‌های نوظهور شگفت‌انگیز جدید حل شده‌اند. اما در حقیقت، این فن‌آوری، ریشه در همان زمان دارد، انشقاق صرف از آن‌چه نهایتِ مرز پیشرفت در نظر گرفته شده بود. رویای دیروز، واقعیت امروز

با درک آن‌چه به وقوع پیوسته، بعید است که این فن‌آوری توانسته باشد به کسری از آنچه تصور شده بود، دست یابد. آن‌چه تصور شده جالب است چرا که از لحاظ مفهومی چشم‌انداز یا رویا، تغییر کمی کرده و مشابه آن چیزی است که ممکن است امروز درباره این‌که آینده چه خواهد بود، تصور کنیم. تصویر زیر منظره‌­ای است که سال ۱۹۲۲ و از آینده‌­ای در ۵۰ سال بعد یعنی ۱۹۷۲ ترسیم و یک روز از زندگی یک مدیر اجرایی در دفترش را نشان می دهد.

آینده پژوهی

رویای دیروز، واقعیت امروز

بررسی دقیق تصویر تمایل و اشتغال ذهنی به امواج رادیویی (فن‌آوری نوظهور آن زمان) را به عنوان هسته بسیاری از فعالیت‌ها مشخص می کند:

سمت چپ دفتر، یک گرمکن تشعشعی (radio heater) در کنار آقای مدیر قرار دارد. آقای مدیر با دست چپ خود هم یک کشتی بدون خدمه رادیویی (crewless radio controlled ship) در خلیج و هم یک هواپیمای رادیویی کنترل از راه دور (radio controlled plane) (یکی از سه هواپیمای در تصویر) را از طریق صفحه کنترلگر رادیویی فعال که در مقابلش قرار دارد، هدایت می‌کند. هر یک از این هواپیماها با دو موتور پروانه‌دار (ملخ دار) رانده می‌شوند و دم هواپیماهای معاصر خود را دارند، اگر چه باله‌های آن‌ها شکل بیضویِ عجیبی دارند. یک توزیع کننده نیروی رادیویی (radio power distributor)، بیرون ساختمان روی برجی با گنبدی درخشان قرار گرفته است که بر طبق فرضیات، انرژی رادیویی را برای نیرو بخشیدن به دستگاه‌های اطراف آن، و خود شهر تامین می‌کند.

در سمت راست، مدیر اجرایی در حال صحبت کردن با همسر و فرزند خود از طریق یک تلوزیون و تلفن بی‌سیم خودکار‌ (television and automatic radiophone) (قسمت مرکز و پایین تصویر) است که او در حال کنترل کردن آن با دست راست خود است. سیمی که از تلویزیون به کره جغرافیایی وصل شده، به یک فهرست راهنمای تلفن پیچیده اشاره می‌کند که می‌تواند افراد را بر اساس موقعیت فیزیکی آن‌ها، در هر کجای جهان بیابد و سپس با آن‌ها از طریق صدا و تصویر ارتباط برقرار کند. بالای کره و بیرون از پنجره، یک پل طولانی با جمعیت زیادی از مردم که در حال عبور از آن هستند، دیده می‌شود. سمت راست دفتر، یک ساعت رادیویی (radio clock) قرار دارد که مکاتبات مخابره شده از طریق امواج رادیویی را انجام می‌دهد و شبیه به دستگاه فکس یا چاپگر جدید به نظر می‌رسد. ساعت، زمان جهانیِ مشترکی را که با امواج رادیویی تنظیم شده، نشان می‌دهد.

رویای دیروز، واقعیت امروز

با الهام از این شکل بعضی از کاربردهای تجاری امروز قابل شناسایی هستند، البته با فن‌آوری های نوظهور متفاوت. برای مثال، تلفن بی سیم خودکار معادل صدا از طریق اینترنت (VOIT) را دارد، ساعت رادیویی معادلی در ساعت‌های دیجیتالی شبکه‌ای دارد، کشتی کنترل شده با امواج رادیویی معادل با سیستم‌های تجسس، ناوبری و ارتباطات ماهواره‌ای است. فن‌آوری سیستم موقعیت‌یابی جهانی (GPS)، پیشرفت‌های مهمی در موقعیت‌یابی برای خطوط هوایی و حمل و نقل دریایی فراهم کرده است. به طور مشابه، خودروها دیگر با وسایل صرفا مکانیکی کنترل نمی‌شوند، بلکه علم الکترونیک، قطعات مکانیکی را کنترل می‌کند. اکنون، پرسش این است که چه میزان از این تکنولوژی‌ها در سال ۱۹۲۲ پیش بینی‌شده بود؟

فیلم‌های سینمایی از تصاویر آینده به عنوان وسیله‌ای برای سرگرمی استفاده کرده‌اند. برای مثال «ادیسه فضایی ۲۰۰۱» استنلی کوبریک (Stanley Kubrick) که در سال ۱۹۶۸ تکمیل شد، چشم‌اندازی از حمل و نقل فضایی، استفاده از هوش مصنوعی و ربات‌ها، ارتباطات جهانی، تجهیزات (تلفن های تصویری، نمایشگرهای صفحه تخت) و بسیاری دیگر از جنبه‌های جهان امروز و فردا را به تصویر می‌کشد. تصویر زیر، این دیدگاه خوش‌بینانه نسبت به آینده را که برگرفته از دهه ۷۰ میلادی است، منعکس می‌کند.

آینده پژوهی

رویای امروز؛ واقعیت فردا

آینده پژوهی

بررسی دقیق این تصویر، مشغولیت ذهنی انسان برای پرواز موتوری به عنوان یک فن‌آوری نوظهور در آن زمان را مشخص می‌کند. تمام منطقه درون یک زیست کره غول پیکر محصور شده است که یک اقلیم و جو قابل کنترل را ایجاد می کند. مردم به طور تفریحی بالای یک شهر با ساختمان‌های مسکونی و اداری که با پارک‌ها و فضای سبز ادغام شده‌اند (شهر سبز)، پرواز می‌کنند. در فاصله‌ای دور، ساختارهای شهر مانندی در آسمان شناور است، که به وسیله لوله‌هایی ،به هم پیوسته شده اند و احتمالا خطوط حمل و نقل را نشان می‌دهند.

منابع بیشتر برای آینده در مطبوعات علمی عامه پسند، مجلات، داستان ­های علمی تخیلی، نمایشگاه‌های بین‌المللی دستاوردهای علمی – صنعتی، تبلیغات و … یافت می‌شود. امروزه، نمونه نمایشگاه‌ها هنوز وجود دارد و فن‌آوری‌های نوظهور کماکان به بازی در نقش حیاتی خود در ایجاد امکان تغییر ادامه می‌دهند. عمومی‌سازی فن‌آوری‌های نوظهور برای آن‌چه احتمالا در دسترس است و برای آن‌چه در دهه‌های گذشته صرفا رویا بود، برنامه ریزی می کند.

اما در عصر جدید دو عامل متضاد، مشهود هستند. از طرفی، اعتمادی به توانایی حل مشکلات بزرگ و نجات یافتن در دنیایی که به شدت به دلیل کارهای انسان به خطر افتاده، وجود ندارد و از طرف دیگر، دستاوردهای زیادی داشته‌ایم که زمانی تنها رویا و آرزویی در آینده بودند، اما افراد زیادی برای رسیدن به آن کار کردند. عمر ما بلندتر، سفرهایمان طولانی تر و دانش‌مان بیشتر از گذشته است، اما توانایی اجتماعی تصور آینده جدید و متفاوت، به وضوح کاهش داشته است. برای این مسئله چه باید کرد؟. این یکی از صدها سوالی است که آینده پژوهان حرفه‌ای به دنبال جواب به آن هستند.

نوشته مرتبط:  جایگاه تصاویر آینده در آینده پژوهی

اشتراک‌گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code