ورود من به آینده پژوهی تصادفی بود از جنس ملاقات مولانا با شمس تبریزی. نه اینکه آن را رشته بدانم یا حتی حرفه‌ی خودم، بلکه برای من پیمایش آینده، معنای زندگی است. تعبیرم از آینده پژوهی هشیاری در مستی است و آینده پژوه مست هشیاری است که در وادی ناشناخته‌ی آینده مست و در صرافت طراحی آینده کاملا هشیار است.

از نظر من بی قراری فکری یک آینده پژوه، سه فعالیت به شرح زیر است:

  • آینده پژوه به مثابه مورخ: توصیف نظام‌مند گذشته و حال با رویکرد انتقادی
  • آینده پژوه به مثابه هنرمند: خلق آینده‌ای باز با رویکردی هنرمندانه و با هدف هجرت به جایی بهتر از زمان حال
  • آینده پژوه به مثابه انسان فعال: طراح حرکت برای پیمایش میان زمان حال و آینده‌ی بهتر به تصویر کشیده شده.

آنچه در ادامه می‌خوانید گزیده‌ای از آثار و فعالیت‌هایم در یک دهه‌ی گذشته در کسوت آینده پژوه و در راستای سه فعالیت مذکور است. پرونده تحصیلات رسمی من در مهرماه سال ۱۳۹۴ با دفاع از رساله دکتری در رشته آینده پژوهی در دانشگاه تهران بسته شد و حالا در دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه اصفهان مشغول به تدریس هستم. علاوه بر تدریس و پژوهش و با هدف گسترش گفتمان آینده نگاری استراتژیک در میان صاحبان کسب و کار، شرکت دانش‌ بنیان نواندیشان آتی نگار فرتاک را ساختم که حالا یکی از معتبرترین مراکز مشاوره آینده پژوهی به بخش خصوصی کشور است. کارگاه‌های آینده پژوهی نیز بخشی از فعالیت‌های حرفه‌ایم را تشکیل می‌دهند و معتقدم که برگزاری کارگاه‌های این‌چنینی دمیدن روح آینده نگری در کالبد جامعه است. در هر کارگاهی که برگزار می‌کنم تمام تلاشم را به کار می‌گیرم تا دانه شدن ها را در زمین بایر بودن ها بکارم.

ورای همه‌ی آنچه در ادامه می‌خوانید، روزگار کنونی من بر مدار هدف زیر می‌گذرد:

کوشنده‌ای باشم در میان تلاطم‌ها که می‌خواهد علتی برای آینده باشد نه نتیجه‌ای از گذشته.

تحصیلات

دکتری

آینده پژوهی

کارشناسی ارشد

مدیریت اجرایی (EMBA)

کارشناسی

مهندسی برق-کنترل

افتخارات تحصیلی

ورودی استعداد درخشان تهران در مقطع دکتری و دانشجوی استعداد درخشان دانشگاه تهران در مقطع دکتری

اولین فارغ التحصیل دکتری آینده‌پژوهی از دانشکده مدیریت دانشگاه تهران

پژوهشگر برتر حوزه علم و فناوری کشور در جشنواره ملی جوان، سال ۱۳۹۲

عضو بنیاد ملی نخبگان بر اساس آیین‌نامه انتخاب دانش‌آموختگان برتر آموزشی- پژوهشی- نوآوری

پژوهشگر برتر و دانشجوی نمونه دانشگاه در میان کلیه دانشجویان دانشگاه یزد در سال ۱۳۸۹

کسب رتبه اول در مقطع کارشناسی ارشد در بین دانشجویان ورودی سال ۸۷-۱۳۸۶

کسب رتبه اول در مقطع کارشناسی ارشد در بین فارغ‌التحصیلان سال ۸۹-۱۳۸۸

روش‌های آینده‌نگاری

کارآفرینی فناورانه

مبانی و روش‌های مدل‌سازی

تفکر سیستمی و سیستم‌های پویا

روش‌های پیش‌بینی

مدیریت فناوری‌های نوظهور

کلان‌روندهای تاریخی

روش تحقیق در کارآفرینی

روش‌های مدل‌سازی و سیستم‌های دینامیکی

مدیریت تغییر/ آینده‌نگاری

سواد آینده‌ها

سیستم‌های پویا

روش تحقیق کیفی و کمی

مبانی نظری سازمان و مدیریت

مدیریت تطبیقی

مدیریت زمان

مبانی آینده‌پژوهی

چالش‌های جهانی و آینده‌های پایدار

آینده‌نگاری راهبردی

تخیل و آینده

تفکر طراحی

مطالعات علم و فناوری

آینده‌پژوهی و توسعه پایدار

روش‌های آینده‌پژوهی

مدیریت تحول

مدیریت استراتژیک

استقرار کسب و کار

تفکر سیستمی و کاربرد آن در آینده‌پژوهی

آینده‌پژوهی در کسب و کارها

سوابق تدریس

مقالات علمی

کتاب‌ها

عنوان کتاب عنوان فارسی نویسنده تاریخ چاپ ناشر
Future: All That Matters آینده؛ تمام آنچه اهمیت دارد
(کتاب مرجع درس مبانی آینده‌پژوهی)
Ziauddin Sardar ۲۰۱۴ انتشارات آینده‌پژوه
The Third Wave
An Entrepreneur’s Vision of the Future
موج سوم؛ چشم‌اندازهای یک کارآفرین از آینده
(چاپ ششم)
Steve Case ۲۰۱۶ انتشارات دانشگاه میبد
The Third Wave
Future, all that matters

مجری طرح‌های پژوهشی خاتمه یافته در حوزه آینده پژوهی

  • شناسایی و تحلیل کلان روندهای آینده و بررسی اثر آن‌ها بر مدل کسب و کار شرکت فولاد مبارکه
    (طرح برگزیده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال 1399)
  • آینده نگاری منابع انسانی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
  • بومی سازی دانش آینده پژوهی و تعیین اولویت‌های پژوهشی آتی با رویکرد آینده نگاری در شرکت برق منطقه ای یزد
  • آینده نگاری منابع انسانی در شهرداری اصفهان
  • بررسی تطبیقی و انتخاب الگوی آینده‌نگاری شهر اصفهان
  • تدوین سند راهبردی اداره کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان در حوزه فرهنگی
  • تدوین سند آینده پژوهی با رویکرد سناریونگاری در شرکت گاز استان اصفهان
  • استفاده از برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریو در تدوین راهبردهای شرکت گاز استان اصفهان
  • پیاده‌سازی مرکز جامع رصد استراتژیک در شرکت فولاد مبارکه
  • پیاده‌سازی نظام طراحی آینده گرا با استفاده از رویکرد تفکر طراحی در گروه صنعتی انتخاب
  • طراحی مرکز رصد استراتژیک در شرکت فولاد مبارکه (فرصت مطالعاتی)
  • معماري آينده و نوآوري راهبردي در صنعت لوازم خانگي

بازبینی و طراحی سرفصل دوره کارشناسی ارشد آینده‌پژوهی

این سرفصل در دانشگاه اصفهان و سپس در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تصویب و از سال تحصیلی ۱۳۹۸-۱۳۹۷ وارد دانشگاه‌ها شد و لازم الاجرا گردید. نسخه‌ای از این سرفصل به فدراسیون جهانی آینده‌پژوهی ارائه و نتیجتا تایید و تحسین شد. جدول دروس سرفصل در ادامه آمده است:

دروس اصلی تخصصی

مبانی آینده پژوهی

روش‌های آینده پژوهی

نظریه‌های تغییر و تحولات اجتماعی آینده

نظریه سیستم و مطالعات آینده

روش پژوهش (کمی، کیفی، آمیخته)

مطالعات علم وفناوری

چالش‌‌های جهانی و آینده‌های پایدار

سمینار

دروس اختیاری

تاریخ پژوهشی (مطالعه کلان روند‌های تاریخی)

اقتصاد نوآوری و تحولات فناورانه

مدل‌سازی سیستم‌های اجتماعی

مدیریت سازمان‌های آینده

کارآفرینی فناورانه

تفکر طراحی

نظریه پیچیدگی و آشوب

نظریه بازی‌ها

داده کاوی

اطلاعات و عدم قطعیت

آینده نگاری فناوری

حکمرانی و اینده

ابعاد اخلاقی، اجتماعی و انسانیِ علم و فناوری

تخیل و آینده

برنامه ریزی آینده‌گرا

آینده نگاری راهبردی

مباحث منتخب در آینده پژوهی

روایت پردازی راهبردی

دروس جبرانی

مدیریت توسعه

کارآفرینی

جامعه شناسی توسعه

فلسفه علم

طراحی و تصویب درس دو واحدی اختیاری با عنوان ”سواد آینده‌ها“ در دانشگاه اصفهان

این درس به عنوان یک درس اختیاری برای همه گروه‌های دانشگاه ارائه است. درس سواد آینده‌ها تا کنون برای گروه‌های مهندسی کامپیوتر، مهندسی پزشکی، حقوق و علوم سیاسی دانشگاه اصفهان ارائه و با استقبال بسیار خوب دانشجویان روبرو شده است. سرفصل این درس شامل موارد زیر است:

آستانه‌های پیچیدگی: تغییرات پیچیدگی جهان در طول زمان

مدل‌های مفهومی تغییر: منبع، سطح، افق و نرخ تغییر

انسان و آینده در گذر تاریخ: مفهوم حالِ 200 ساله

آینده یا آینده‌ها: آینده‌های محتمل، مرجع و ممکن

موج سوم، تافلر و انقلاب صنعتی چهارم

رویکرد روانشناختی به آینده

آینده‌ی مشاغل: چه شغل‌هایی ممکن است از بین بروند و برای چه مشاغلی آماده شویم؟

مدل‌های ذهنی از تغییر

سازمان‌های پیشرو و آینده: مهارت‌های زیست سازمانی در آینده

آینده و توسعه پایدار

مهارت‌های آینده‌گرا: خلاقیت، تفکر انتقادی، توانایی برقراری ارتباط و همکاری با دیگران

ایده‌هایی برای کسب و کارهای آینده

ملاحظاتی در مورد آینده‌ی کسب و کارهای ایرانی

کارگاه 1: کارگاه تفکر آینده و کارآفرینی

کارگاه 2: کارگاه تفکر سناریو

کارگاه 3: کارگاه تفکر طراحی

علائق حرفه‌ای

۱. آینده‌پژوهی ۹. ترویج آینده و امید اجتماعی
۲. آینده‌پژوهی تحولات اجتماعی و موضوعات توسعه ۱۰. خلاقیت، نوآوری و ایده‌پردازی
۳. تصویرسازی آینده ۱۱. مدیریت تکنولوژی
۴. آینده‌نگاری راهبردی ۱۲. آمایش سرزمین و برنامه‌ریزی توسعه
۵. تخیل و تفکر طراحی ۱۳. آینده‌نگاری شرکتی
۶. آینده‌نگاری فناوری، حوزه فناوری‌های نوظهور ۱۴. سواد آینده
۷. فناوری‌های نوظهور و کارآفرینی فناورانه ۱۵. شرکت‌های نوپا، آینده‌ی شغل و مهارت‌های آینده‌نگر
۸. مدیریت تحول

سوابق کاری

🎓 عضو هیئت علمی از سال ۱۳۹۵ تا کنون (مرتبه: دانشیاری) – دانشگاه اصفهان

🏢 مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان نواندیشان آتی‌نگار فرتاک (فعال در حوزه آینده‌نگاری راهبردی) – اصفهان

🏛️ رئیس اندیشکده آینده‌پژوهی از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ – دانشگاه اصفهان

🎓 مدیر گروه آینده‌پژوهی از سال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ – دانشگاه اصفهان

🧭 مشاور آینده‌پژوهی از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ – بانک رفاه کارگران

🧭 مشاور آینده‌پژوهی از سال ۱۴۰۰ تا کنون – شرکت فولاد مبارکه

🏛️ عضو شورای مطالعات استراتژیک از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ – اتاق بازرگانی اصفهان

🧭 مشاور آینده‌پژوهی (۱۳۹۹) – هلدینگ پرشیا فلز

🧭 مشاور آینده‌پژوهی (ادامه دارد) – هلدینگ آتیه فولاد نقش جهان

همکاری‌های علمی

 داوری مقالات حوزه آینده‌پژوهی در نشریات معتبر:

Futures (Q1)📖

European Journal of Futures Research (Q1)📖

Energy Research & Social Science (Q1)📖

Energy Strategy Reviews (Q1)📖

📖 فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی

📖 فصلنامه سیاست علم و فناوری

📖 پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی

📖 فصلنامه مدیریت اطلاعات سلامت

📖 فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

📖 فصلنامه آینده‌پژوهی ایران

📖 فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

📖 مجموعه مقالات کتاب حل مسائل اجتماعی؛ رویکردهای میان‌رشته‌ای

📖 همکاری در برگزاری میزهای آینده‌پژوهی در مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی

📖 عضو کمیته علمی محور مدیریت استراتژیک و آینده‌پژوهی کنفرانس بین‌المللی مدیریت

📖 مشاور ارزیابی درونی و تدوین برنامه کیفیت گروه‌های آموزشی دانشکده‌های فنی و مهندسی و علوم و فناوری‌های نوین دانشگاه اصفهان

📖 عضو کارگروه تخصصی آموزش و طراحی زندگی شغلی مرکز اشتغال‌پذیری و مسیر شغلی دانشجویان دانشگاه اصفهان

📖 عضویت در کمیته علمی همایش ملی آموزش سبز، حفظ محیط زیست و ارتقای سرمایه‌های اجتماعی

📖 عضو کارگروه الگوی اسلامی–ایرانی پیشرفت در دانشگاه اصفهان

📖 عضو کمیته پژوهشی اداره کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان

📖 عضو کمیته علم‌سنجی و ارتقاء رتبه در دانشگاه اصفهان

📖 عضو گروه مطالعات اقتصادی و مدیریت امر خیر در پژوهشگاه آلاء (مطالعات نوین وقف و امر خیر)

📖 عضو کارگروه تخصصی مدیریت استراتژیک، بازاریابی و آینده‌پژوهی دفتر همکاری‌های مشترک شرکت فولاد مبارکه و دانشگاه اصفهان