وقتی عبارت «آینده کار» را در گوگل یا هر موتور جستجوی دیگری تایپ میکنید، با چه تصاویری روبرو میشوید؟ احتمالا مجموعهای از انسانهای خندان را میبینید که در دفاتر شیشهای و پرنور، پشت میزهای مینیمال نشستهاند و با هولوگرامهای آبیرنگ یا رباتهای سفید و تمیز تعامل دارند. این تصاویر آنقدر تکرار شدهاند که ما آنها را به عنوان حقیقتِ محتوم پذیرفتهایم.
اما پژوهش جدیدی که توسط مالگورزاتا ویکلا و ایوا لیندل در ژورنال فیوچرز منتشر شده است، پرده از یک واقعیت تحریفشده برمیدارد. این پژوهش در حوزه آینده پژوهی انتقادی نشان میدهد که اینترنت در حال خوراندن یک روایت بصری فیلترشده و غیر واقعی به ماست که در آن، بسیاری از حقایق تلخ و شیرین زندگی حذف شدهاند.
دنیایی بدون چین و چروک و خستگی
نخستین چیزی که در تحلیل دادههای بصریِ این پژوهش جلب توجه میکند، سن و سالِ نیروی کارِ فرداست. در دنیایی که اینترنت برای ما ترسیم میکند، پیری وجود ندارد. تقریباً تمام افراد حاضر در تصاویر بین ۲۵ تا ۴۰ سال سن دارند. گویی در آینده، یا افراد مسن کار نمیکنند و یا اکسیر جوانی کشف شده است.
این حذف سیستماتیکِ نیروی کارِ میانسال و سالمند، در تضاد کامل با روندهای جمعیتشناسی واقعی است که از پیر شدن جمعیت جهان و افزایش سن بازنشستگی خبر میدهند. دانش آینده پژوهی به ما میآموزد که نادیده گرفتن یک گروه جمعیتی در تصویرسازیها، میتواند به نادیده گرفتن نیازهای آنها در سیاستگذاریهای واقعی منجر شود.
حذف کارگران و استرلیزه شدن محیط کار
نکته قابل تامل دیگر، نوع شغلی است که به تصویر کشیده میشود. در این ویترینِ دیجیتال، خبری از لباسهای روغنی، کلاههای ایمنی کثیف یا عرق ریختن نیست. تمام کارها ذهنی، دفتری و پشتمیزنشینی است. تصاویر به ما میگویند که در آینده کار یدی وجود نخواهد داشت و همه چیز در فضایی استرلیزه و آرام پیش میرود.
در این روایت بصری، اثری از نا امیدی، خستگی، درهمریختگیِ میز کار یا بحران بیکاری دیده نمیشود. همه راضی و خوشحال هستند و تکنولوژی نه به عنوان یک تهدید برای شغلها، بلکه به عنوان یک همکارِ دوستداشتنی در کنار انسان حضور دارد.
تضاد میان متن و تصویر
اینجاست که یک شکاف عمیق و خطرناک آشکار میشود. در حالی که نوشتارها و گزارشهای متنی مدام از خطر هوش مصنوعی برای طبقه متوسط و احتمال بیکاری گسترده صحبت میکنند، زبانِ بصریِ اینترنت دقیقاً برعکس عمل میکند و تصویری آرامبخش و یوتوپیایی ارائه میدهد. این تضاد میانِ هشدارهای متنی و نوازشهای بصری، نوعی ناهماهنگی شناختی ایجاد میکند که مانع از درک واقعبینانه ما از خطرات پیش رو میشود.
از منظر تخصصی آینده پژوهی انتقادی بازار کار، این تصاویر بیخطر نیستند. آنها مرزهای تخیل ما را محدود میکنند. وقتی ما نتوانیم آیندهای را تصور کنیم که در آن سالمندان کار میکنند یا کارگران یدی با تکنولوژیهای پوشیدنی ادغام شدهاند، برای ساختن زیرساختهای آن نیز تلاشی نخواهیم کرد.
📖 مطالعه بیشتر: چالشهای آینده کار
این پژوهش زنگ خطری است تا با دیدی انتقادی به نتایج جستجوهایمان نگاه کنیم و بپرسیم چه کسانی و چه واقعیتهایی در این قابهای زیبا و روتوششده، غایب هستند. آینده کار قطعاً پیچیدهتر، متنوعتر و شاید کمی «کثیفتر» از آن چیزی باشد که موتورهای جستجو به ما نشان میدهند.
منبع پژوهش:
The visuality of future of work: A critical analysis of stock photos | Futures
دیدگاهتان را بنویسید