امروز۱۵ آذر ۱۳۹۹
برنامه ریزی مبتنی بر سناریو

برنامه ریزی مبتنی بر سناریو

در جهان کنونی که مشخصه‌های آن عدم قطعیت، نوآوری و تغییر مداوم است، تفکر سناریویی و سناریونویسی به عنوان یک ابزار یا تکنیک مفید جهت مقابله با این عدم قطعیت ها و پیچیدگی‌ها ایجاد و توسعه یافته است. چند مثال می‌تواند به ما در فهم مطلب کمک کند. برنامه ریزی مبتنی بر سناریو

فرض کنید امروز صبح به قصد یک جلسه کاری از منزل خارج می‌شوید. شب قبل تا دیر وقت بیدار بوده و برای ارائه کاملا آماده‌اید. در بین راه مدام با خودتان نحوه ارائه مطالب و سوالات احتمالی را مرور می‌کنید. به محل جلسه می‌رسید و تازه پس از یک ساعت معطلی به شما اعلام می‌شود که جلسه کنسل شده است. همه برنامه‌های شما به هم ریخته است، عصبی هستید و حالا نمی‌دانید اقدام بعدی چیست.

خوب حالا فرض کنید شما مدیرعامل یک شرکت بزرگ هستید که در زمینه صادرات مشغول به فعالیت هستید. ظهر امروز به شما خبر می‌رسد که کشتی حاوی محموله شما گرفتار دزدان دریایی سومالی شده است و …. شما تا همین چند لحظه پیش منتظر واریز وجه بودید و حساب ویژه‌ای روی این واریز برای پرداخت بدهی‌ها، دستمزدها و هزینه‌های جاری شرکت باز کرده بودید. اما به ناگهان همه برنامه‌های شما به هم می‌ریزد. شما محموله خود را بیمه نکرده بودید، چون اصلا به چنین مشکلی فکر نکرده بودید.

برنامه ریزی مبتنی بر سناریو
برنامه ریزی مبتنی بر سناریوبرنامه ریزی سناریویی چیست؟

آینده پژوهی و سناریو

حالا برگردیم سراغ مثال اول البته از نگاهی دیگر. شما وقتی برای جلسه بعد آماده می‌شوید حتما به تاخیرها، طول کشیدن جلسه، سوالات بی مورد، و … فکر خواهید کرد و از همین حالا برای هر کدام از آن‌ها برنامه خواهید داشت. همین‌طور در کسوت یک مدیر شرکت شما می‌دانید که موارد چندی از عدم قطعیت‌ها در آینده بروز خواهند کرد که اتفاق افتادن بعضی از آن‌ها می‌تواند تاثیر زیادی بر برنامه‌های آینده شما داشته باشد. پس شما از ابزار بیمه استفاده می کنید، سرمایه در گردش خود را افزایش می دهید، وکیل می گیرید و … همه اینها ترفندهایی هستند برای مقابله با آنچه احتمال رخ دادن دارد و در صورت رخ دادن نمی توان به راحتی از آن گذشت.

بگذارید یک مثال خیلی خیلی ساده تر‌بزنم. لاستیک زاپاس یک برنامه بدیل برای مقابله با عدم قطعیت پنچری است.

با وجود آنکه تلاش کردم در قالب چند مثال مفهوم سناریو را روشن کنم، اما یک نکته بسیار مهم این است که چون اتفاقات بالا همگی به کرات روی داده اند و لباس تجربه پوشیده اند، نمی توان آنها را مثال های خوبی برای سناریو به حساب آورد. در واقع برنامه ریزی بر مبنای سناریو بیشتر از آنکه بر اساس احتمالات و محاسبه احتمال وقوع رخدادها باشد، بر مبنای آینده های باورپذیر خلق می شود. شاید برای اولین باری که شما در مورد چیزی به نام لاستیک زاپاس نشنیده باشید یا هیچ احتمالی برای پنچری در نظر نگرفته اید، مثال ساده بالا درست باشد، اما حالا یک قسمت از برنامه های روتین است.

یادمان نرود که سناریوها با آن قسمتی از آینده سر و کار دارند که قرار است ما با نادانی هایمان برای آن برنامه ریزی کنیم و نه با دانسته هایمان.

برنامه ریزی مبتنی بر سناریو

مقاله مرتبط: نگاشت شبکه سناریو؛ رویکردی متفاوت در برنامه ریزی بر پایه سناریو

آینده پژوهی

برای داشتن اطلاعات بیشتر در مورد این جزئیات، می توانید مقاله ای با عنوان مروری بر روش سناریونویسی (A review of scenario planning) که در نشریه فیوچرز (futures) و در سال ۲۰۱۳ به چاپ رسیده است را مطالعه فرمایید. جالب است بدانید که این مقاله پر استنادترین مقاله در نشریه فیوچرز در یک مقطع زمانی بوده است. این مقاله را می‌توانید از لینک زیر دانلود نمایید.

مروری بر برنامه ریزی مبتنی بر سناریو

سناریونویسی در آینده پژوهی
اشتراک‌گذاری

یک نظر

  1. ف.ب پاسخ

    این متنتون واقعا عالی بود. این مشکلی است که بسیار فراوان در جامعه وجود دارد و کاملا ملموس است و باید با آموزش درست یادگیری شود.
    ممنون از متن های عالیتون

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code