+

مفهوم ارزش – زمان و کامپیوتوپیا

۲۹ فروردین ۱۳۹۷

مفهوم ارزش – زمان و کامپیوتوپیا

ارزش – زمان یک مفهوم جدید از ارزش است که در جامعه اطلاعاتی آینده جایگزین ارزش مادی جامعه صنعتی خواهد شد. اگر کار فیزیکی در جامعه صنعتی منجر به تولید ارزش می­ شود، در جامعه اطلاعاتی کار ذهنی انسان منجر به تولید ارزش خواهد شد. بنابراین هدف غایی جامعه اطلاعاتی، انسان و توانایی ­های ذهنی و فکری اوست. این مفهوم چارچوب اصلی سبک و سیاق اقدام و عمل را در جامعه آینده تعیین خواهد کرد. ارزش- زمان، ارزشی است که انسان­ های تجهیز شده به ابزار تمهید شده در جامعه اطلاعاتی با بهره ­برداری هدفمند از زمان­ های آینده ایجاد می ­کنند. به ­عبارت دیگر، هر انسانی در جامعه اطلاعاتی هدفی را بر یک بوم نامرئی از آینده خود طراحی می ­کند و تلاش می ­کند به آن دست یابد و در این راه از مساعدت نهادینه شده در جامعه اطلاعاتی برای آحاد اعضای آن بهرمند می­ شود. ماسودا ارزش تولید شده در این فرآیند را «ارزش- زمان» نامیده است.

زمان یک مفهوم انتزاعی و غیرمستقیم است. در حقیقت زمان نزد ما، اندازه ­گیری گذر زمان است. اما اگر این گذر زمان به­ عنوان طول زندگی یک فرد که برای رسیدن به خواسته­ هایش صرف می­ کند در نظر گرفته شود، زمان ذاتاً تولید ارزش می­ کند. همان­طور که ذکر شد، این ارزش در جامعه اطلاعاتی، جایگزین ارزش مادی در جامعه صنعتی می­ شود.

 

کامپیوتوپیا: آرمان­شهر ماسودا

جامعه اطلاعاتی در نظر ماسودا با آن­چه امروزه تعریف شده است، کاملاً متفاوت است. مدل ذهنی ماسودا مبتنی بر این باور است که نیروی پیشران تغییرات اجتماعی و اقتصادی تولید ارزش اطلاعات و نه ارزش مادی است. به­ خصوص فناوری رایانه نه تنها کار ذهنی انسان را جایگزین و تقویت خواهد کرد، بلکه منجر به تولید انبوه دانش روش مند می­ شود. ابزار آلات اطلاعاتی شامل شبکه­ های اطلاعاتی و پایگاه­ های داده جایگزین کارخانه – به­ عنوان نماد اجتماعی – می­ شوند و مرکز تولید و توزیع کالاهای اطلاعاتی خواهند شد. مرزهای دانش فردا، در مقابل مرزهای فیزیکی و مادی گذشته، بازارهای پرظرفیت آینده را شکل خواهند داد. صنایع فکری، صنایع پیشرو خواهند بود.

همچنین ماسودا ادعا می­ کند در جامعه اطلاعاتی، اقتصاد تبادلی به اقتصاد هم­افزا تبدیل خواهد شد. با تغییر ساختارهای اجتماعی، اصل هدف جایگزین دست نامرئی لسه فر (عدم دخالت) در اقتصاد خواهد شد. نهادهای داوطلبانه، به ­عنوان رهبران پیشتاز توسعه اجتماعی و اقتصادی، سازمان های عمومی و خصوصی می شوند. اصل هم فزایی  و اصل منافع اجتماعی جایگزین حداکثر کردن سود به­ عنوان اخلاق غالب خواهند شد. در نتیجه یک جامعه افقی و چند مرکزی به جای یک قدرت مرکزی و طبقات سلسله ­مراتبی شکل خواهد گرفت. تحقق «ارزش- زمان»، که تلاش برای به ثمر رساندن فرد فرد انسان ­های موجود است، جایگزین دولت رفاه خواهد شد.

تاریخ نشان می­ دهد تغییرات اجتماعی از این نوع به­ سادگی ممکن نیست. ویل و آریل دورانت در مقدمه کتاب درس­ هایی از تاریخ می ­نویسند: «تاریخ شناخته شده نشان می­ دهد که سلوک بشری و رفتار انسان ­ها تغییرات اندکی داشته است. ابزارها و لوازم تغییر می­ کنند، اما سرشت­ها و سرنوشت­ ها ثابت باقی می ­مانند».

اما آرمان­شهر حتی اگر محقق نشود، می­ تواند مسیر آینده را روشنی بخشد. ماسودا به­ منظور تبیین ایده جامعه اطلاعات، آرمان­شهری به نام کامپیوتوپیا – اتوپیایی کامپیوتر مبنا – تبیین کرده است. وی در تعمیم نظریه اصلی «آدام اسمیت»، شش ویژگی آرمان­شهر خود را این گونه تبیین کرده است:

۱. در این دیدگاه، هر شهروند کامپیوتوپیا، اهمیت ارزش- زمان و جایگزینی آن را با ارزش ­های مادی جامعه صنعتی پیشین درک کرده است و از زمانی که در اختیار دارد به­ منظور تحقق بخشیدن آینده مطلوب خود استفاده بهینه و حداکثری خواهد کرد.

۲. در کامپیوتوپیا، آزادی تصمیم­ گیری و تساوی در بهره ­برداری از فرصت ­ها وجود دارد. به­ عبارت دیگر شهروندان این آرمان­شهر در واقعیت بخشیدن به ارزش- زمان از فرصت مساوی برخوردارند.

۳. در این آرمان­شهر، مشارکت شهروندان در اجتماع ­های داوطلبانه گوناگون افزایش خواهد یافت. گسترش قدرت فرآوری اطلاعات، بشر را از زحمت معیشت رها خواهد کرد.

در کامپیوتوپیا، جوامع هم ­افزای وابسته به یکدیگر گسترش خواهند یافت. یک جامعه هم ­افزا جامعه ­ای است که در آن افراد و گروه­ ها برای رسیدن به اهداف مشترکی که توسط جامعه برای همگان تعیین شده مشارکت می­ کنند.

۴. در آن­جا جوامع وظیفه­ محور بدون نیاز به قدرت بالاتر تحقق خواهند یافت. جامعه هم­ افزاینده جامعه­ ای است که استقلال فردی هماهنگ با نظم گروهی دارد.

۵. هدف کامپیوتوپیا، تولد دوباره هم ­افزایی ربوبی انسان به­ عنوان مخلوق برتر است. ماسودا می­ گوید تولد مجدد روحانی انسان وابسته به تلاش انسان و فیض پروردگار است.

 

برگرفته از: گزارش تصویری از ایده جامعه اطلاعات (تاثیر فناوری بر توسعه انسانی)، دفتر مطالعات بنیادین حکومتی

دیدگاه‌تان را ارسال کنید ...


. logo-samandehi تایید