+

روش چرخ آینده در آینده پژوهی

۱۲ آذر ۱۳۹۵

مروری بر چرخ آینده به عنوان یک روش در آینده پژوهی

چرخ یا حلقۀ آینده، روشی است برای شناسایی و دسته بندی پیامدهای درجه اول، دوم و سوم روندها، رویدادها، موضوعات نوپدید و تصمیم های محتمل آینده. این روش در سال ۱۹۷۱ توسط جروم سی، گلن (Jerome C.Glenn) که آن زمان دانشجوی مدرسه عالی انتاکیه- دانشگاه انتاکیه نیوانگلند (Antioch University New England) امروز- بود، ابداع شد و از طریق کارگاه های آماده سازی برنامۀ آموزشی دورۀ آینده پژوهی در دانشکدۀ آموزش دانشگاه ماساچوست، در اوایل دهۀ ۷۰ میلادی، رواج یافت. کمی بعد مشاوران و مربیان آینده پژوهی از این روش برای جلب مشارکت شرکت کنندگان در کارگاه های مربوط به پیامدهای آینده و تصمیم گیران در فرایند تحلیل سیاست و پیش بینی استفاده کردند. این روش برای نخستین بار در بهار ۱۹۷۲ وارد کتاب ها و نشریات شد. انواع دیگر حلقۀ آینده را حلقۀ اجرا (Implementation wheel)، حلقۀ تأثیر (Impact wheel)، نگاشت ذهنی (Mind mapping) و شبکه سازی (Webbing) می نامند. آینده پژوهان این روش ها را در موقعیت های بسیاری به کار برده اند. هر چند چرخ آینده روشی ساده و تنها نیازمند یک برگ کاغذ سفید، یک خودکار و یک یا چند ذهن خلاق است، اما یکی از قدرتمندترین روش های کشف آینده به شمار می آید. هم اکنون آینده پژوهان، استادان دوره های آینده پژوهی، برنامه ریزان شرکتی و مشاوران سیاست عمومی در سراسر دنیا از حلقۀ آینده استفاده می کنند تا به شناسایی مشکلات و فرصت های بالقوه و محصولات، خدمات و بازارهای جدید کمک کنند و تاکتیک ها و راهبردهای بدیل را ارزیابی کنند.

توصیف روش

حلقۀ آینده روشی برای سازماندهی تفکر و پرسش دربارۀ آینده است – نوعی توفان فکری منظم. نام یک روند یا رویداد را وسط یک برگ کاغذ می نویسیم. سپس پره های کوچکی شبیه پره های چرخ از مرکز به سمت بیرون رسم می کنیم. تأثیرات یا پیامدهای اصلی (درجه اول) را در انتهای هر پره می نویسیم. آنگاه تأثیرات درجه دوم همۀ تأثیرات اولیه را رسم می کنیم که دومین حلقه را تشکیل می دهند. این کار تا جایی ادامه می یابد که تصویر معناداری از پیامدهای روند یا رویداد آشکار شود.

رایج ترین موارد استفاده از حلقۀ آینده عبارتند از:

– تفکر دربارۀ تمام تأثیرات ممکن روندهای جاری یا رویدادهای بالقوۀ آینده.

– سازماندهی افکار دربارۀ رویدادها یا روندهای آینده.

– خلق پیش بینی در درون سناریوهای بدیل.

– نشان دادن روابط متقابل پیچیده.

– نمایش سایر مطالعات آینده.

– ایجاد مفاهیم چندگانه از مفهوم اولیۀ روند یا رویداد.

– معرفی آینده اندیشی در بافتار گروهی.

– جلب مشارکت شرکت کنندگان در کارگاه ها برای تفکر دسته جمعی دربارۀ آینده.

– پرورش دیدگاه آینده آگاهانه.

– کمک به توفان فکری گروهی.

– کمک به پیشگیری از حیرت زدگی ناشی از شگفتی سازها.

چرخ آینده

چرخ آینده؛ یک روش برای کشف آینده

حلقۀ آینده یکی از رایج ترین روش ها در میان آینده پژوهان است، زیرا راه بسیار آسانی برای مشغول ساختن فکر مردم به آینده است. به نظر آینده پژوهان استفاده از حلقه برای فکر کردن به همۀ پیامدهای رویدادها و روندهای احتمالی آینده و سازماندهی آن ها بسیار آسان است. در ضمن، کم هزینه ترین راه است و برای استفاده در موقعیت های پیشرفته و نیز کلاس های درس مقدماتی استفاده می شود. پس از شناسایی روندها یا رویدادهای احتمالی آینده، برخی از آینده پژوهان از مشتریانشان می پرسند، «اگر این اتفاق بیفتد، بعد چه خواهد شد؟» یا «عواقب حتمی این رویداد یا روند چه هستند؟» این تأثیرات یک نوع نقشۀ ذهنی از آینده به وجود می آورند که به مثابۀ ساز و کار بازخورد برای انگیزش نواندیشی عمل می کند.

منبع: دانشنامه بزرگ آینده پژوهی، جروم سی گلن و تئودور جی.گوردون، ترجمه مرضیه کیقبادی و فرخنده ملکی فر، انتشارات تیسا، جلد دوم.

دیدگاه‌تان را ارسال کنید ...


logo-samandehi تایید